Suç Olgusu Nedir?

Hapishanesiz Toplum Komisyonu- Yasemin Kaya

Suç Olgusu Nedir?

 

Suç, tarih boyunca farklı şekillerde ortaya çıkmış olan eski bir olgudur. Bu olgu üzerinde
farklı disiplinlerde bir çok yaklaşım belirtilmiştir. Hızlı bir değişime maruz kalan göç alan ve
göç veren bir ülke olan Türkiye’de de suç olgusu güçlü ve karmaşık bir hal almaktadır. Suç
konusunu bir kaç kuram ve bu kuramların eksikleriyle açıklamaya çalışacağım. Öncelikle
suçu etkileyen bazı paradigmalara örnek vermek gerekirse göç, ekonomik dengesizlik, siyasi
istikrarsızlık, ekonomik istikrarsızlıkları verebiliriz. Geleneksel sosyolojik kuramlara
baktığımız zaman suç olgusunu gerilim, sosyal bağların zayıflaması ve arkadaş gruplarının
etkisi olarak açıklamaktadır. Yoksul bölgelere
odaklanıldığında değer çatışmalarının yüksek olduğunu ancak suçun daha az görüldüğü
yerlerde ise toplumsal değerlerin daha homojen olduğunu görüyoruz. Değer çatışması sonucu
ortaya çıkan sorunlar suçun işlenmesine zemin hazırlamaktadır. Aynı zamanda
sanayileşme, kentleşme, göç hareketleri ve kültürel heterojenlik gibi faktörlerle beraber şehirler
kasabalara göre daha yaygın suç merkezleri halini almaktadır. Alanımızı daha da
daralttığımızda şehirlerde de gecekondu yapılarında fakirlik, işsizlik ve aile sorunları gibi
toplumsal problemlerin ağırlıkta olduğunu görüyoruz. Burada alt sınıfa mensup bireylerin
meşru amaçlara yasal yollarla ulaşma imkanının zorlaşmasından dolayı meşru olmayan yolları
denemesi ile yükselmesini mümkün kıldığı fikri Merton tarafından öne atılmıştır. Teori de
eksik kalan yan suç olgusunun bireysel yanı yok sayılmıştır ve suç alt sınıfa ait bir fenomen
olarak değerlendirilmektedir. Başka bir teori olan “Fırsat Kuramı Teorisi” ise toplumsal
engellemenin öfke duygusunu merkeze alarak suç eğilimini arttırdığını öne atar. Bu tezin
noksan kaldığı nokta ise modern dünyada alt sınıf-üst sınıfların bağlantı kurabildiği yeni
informel ve yarı informel kanalların oluşmasıyla farklı sınıfların daha kolay ilişki içine
girebilmesidir. Diğer bir kuramımız ise “Sosyal Öğrenme Kuramı”dır. Suçun sosyal bir
öğrenme ile kazanıldığı içinde yaşanılan insan grubunun suça eğiliminin olması bireyi
etkilemektedir. Burada çevresel deneyimler ve kitle iletişim araçları ihmal edilmektedir. Oysa
günümüz dünyasında bu iki kavram olmazsa olmaz bir hal almıştır. Başka bir kuramımız ise
“Damgalama Kuramı”dır. Bireyin suçlu olarak etiketlenmesi toplumdan dışlanmasına neden
olmaktadır. Birey artık suçsuz insanların yaptığı bir çok şeyi yapamaz. Toplum baskı altında
tutar. Bu durum beraberinde sokak çeteleri, alkolizm ve uyuşturucu alışkanlığını doğurduğu
savunulur. Ve son teori ise “Rasyonel ve Rutin Eylemler Teorisi” suçun önlenmesi için
polis ve ceza sistemi üzerinden bir yapılanmaya gidilmesi gerektiği savunulmaktadır.
Özgürlüğün kısıtlanması ve insanları potansiyel suçlu görmektedir. Burada da bireyin
sosyalleşme süreci ihmal edilmiştir.
Sonuç olarak bütün teorilere baktığımızda suç olgusunun oluşmasındaki ortak nedenler;
zayıf aile bağları, yetersiz sosyalleşme ve kimlik problemleridir. Suç bir çok yönüyle evrensel
ve kültür üstüdür. Ancak diğer bir yönüyle de yerel unsurları da içinde barındırmaktadır. Her
toplumun kendine özgü suç haritası hazırlanmasında fayda vardır. Çünkü ülkelerin
gelişmişlik düzeyleri ile kültürleri birbirinden oldukça farklıdır. Bu da suçun yerel
nedenlerinde farklılıklara neden olacaktır. Modern zamanda aile yapısında ki kırılmalar,
akrabalık ve komşuluk ilişkilerinin çözülmesi aynı zamanda iş hayatının yoğunlaşması ile
çocuklarda meydana gelen psiko-sosyal denetim mekanizmasında zedelenmeye neden
olmaktadır. Bu zedelenme de beraberinde suç eğilimini arttırmaktadır.

 

KAYNAK:

1)İsmail GÜLLÜ, Suç olgusuna eleştirel ve teorik bir yaklaşım, Dergi Park, 2014
2) Murat PAKER-Burcu BUĞU, Türkiye de İşkence mağdurlarının Psikolojisi Üzerine
Yapılmış Araştırmaların Gözden Geçirilmesi, İstanbul Bilgi Üniversitesi,2016
3) Cansu PARLAK, Türkiye’de Siyasal Hayat ve Cezaevleri; Hayata Dönüş Operasyonları
Üzerine Bir İnceleme,Hacettepe,2018

 

Yasemin KAYA

──────────────────────────────────────────────────────────────────────

Öteki Hareketi olarak benimsediğimiz ilkeler gereği ırkçılık, ayrımcılık ve nefret söylemi içermeyen, şiddete teşvik etmeyen, militarist içerikli olmayan her yazı sitemizde yer bulacaktır.

(Visited 33 times, 1 visits today)

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.